31 sierpnia 2026 roku zmarła Ada Yonath, izraelska krystalografka, laureatka Nagrody Nobla z chemii za 2009 rok. Miała 87 lat. Była czwartą kobietą z nagrodą w tej dziedzinie i pierwszą od czterdziestu pięciu lat.
Nagrodę podzieliła z Venkatramanem Ramakrishnanem i Thomasem Steitzem za badania budowy i działania rybosomu, czyli fabryki białek w komórce. Yonath pierwsza pokazała, że rybosom da się skrystalizować i prześwietlić promieniami rentgena, choć przez lata uchodziło to za niewykonalne. Opracowała metodę krioskopową, w której kryształy zamraża się do temperatury poniżej minus stu osiemdziesięciu stopni.
Znajomość budowy rybosomu ma bezpośrednie znaczenie dla medycyny, bo wiele antybiotyków działa właśnie przez blokowanie go u bakterii. Praca Yonath pozwoliła zobaczyć, w którym dokładnie miejscu lek się przyczepia.
Urodziła się 22 czerwca 1939 roku w Jerozolimie, w ubogiej rodzinie. Pracowała w Instytucie Weizmanna w Rechowot.
Pytania o Adę Yonath
Za co Ada Yonath dostała Nagrodę Nobla?
Za badania budowy i działania rybosomu, czyli struktury wytwarzającej białka w komórce. Nagrodę z chemii za 2009 rok podzieliła z Venkatramanem Ramakrishnanem i Thomasem Steitzem.
Dlaczego zbadanie rybosomu było dla Ady Yonath tak trudne?
Rybosom jest ogromny i nietrwały, więc przez lata uznawano za niemożliwe otrzymanie jego kryształów. Yonath opracowała metodę, w której kryształy zamraża się do temperatury poniżej minus stu osiemdziesięciu stopni.
Ile kobiet dostało Nagrodę Nobla z chemii?
Osiem na dwustu laureatów. Ada Yonath była czwartą i pierwszą od czterdziestu pięciu lat, licząc od nagrody dla Dorothy Hodgkin w 1964 roku.