DziedzinyLiterackaFizykaChemiaPokojowaMedycynaEkonomia

Strona główna LaureaciFizyka

Laureaci Nagrody Nobla

Fizyka

Od 1901 roku przyznano 120 nagród z fizyki, które trafiły do 231 laureatów. Trzydzieści dziewięć razy nagrodę dzieliło troje badaczy, a sześć razy w ogóle jej nie przyznano. Kobiety odebrały ją pięć razy, pierwsza była Maria Skłodowska-Curie w 1903 roku.

Nagród: 120
Laureatów: 231
Od roku: 1901
Lat bez nagrody: 6

2026Francis HalzenZa decydujący wkład w powstanie Obserwatorium Neutrin IceCube oraz odkrycie neutrin wysokoenergetycznych pochodzenia astrofizycznego 2025John Clarke, Michel H. Devoret, John M. MartinisZa odkrycie makroskopowego tunelowania kwantowego i kwantyzacji energii w obwodzie elektrycznym 2024John J. Hopfield, Geoffrey HintonZa podstawowe odkrycia i wynalazki, które umożliwiają uczenie maszynowe za pomocą sztucznych sieci neuronowych 2023Pierre Agostini, Ferenc Krausz, Anne L’HuillierZa metody doświadczalne wytwarzające attosekundowe impulsy światła do badania dynamiki elektronów w materii 2022Alain Aspect, John Clauser, Anton ZeilingerZa doświadczenia ze splątanymi fotonami, wykazanie łamania nierówności Bella i otwarcie drogi informatyce kwantowej 2021Syukuro Manabe, Klaus Hasselmann, Giorgio ParisiZa fizyczne modelowanie klimatu Ziemi, ilościowe ujęcie jego zmienności i wiarygodne przewidywanie globalnego ocieplenia; Za odkrycie współgrania nieuporządkowania i fluktuacji w układach fizycznych w skalach od atomowej do planetarnej 2020Roger Penrose, Reinhard Genzel, Andrea GhezZa odkrycie, że powstawanie czarnych dziur jest mocnym przewidywaniem ogólnej teorii względności; Za odkrycie supermasywnego zwartego obiektu w centrum naszej galaktyki 2019James Peebles, Michel Mayor, Didier QuelozZa odkrycia teoretyczne w kosmologii fizycznej; Za odkrycie egzoplanety krążącej wokół gwiazdy typu słonecznego 2018Arthur Ashkin, Gérard Mourou, Donna StricklandZa pęsetę optyczną i jej zastosowanie w układach biologicznych; Za metodę wytwarzania impulsów optycznych o wielkiej mocy i bardzo krótkim czasie trwania 2017Rainer Weiss, Barry C. Barish, Kip S. ThorneZa decydujący wkład w detektor LIGO i obserwację fal grawitacyjnych 2016Duncan Haldane, John M. Kosterlitz, David J. ThoulessZa odkrycia teoretyczne dotyczące topologicznych przejść fazowych i topologicznych faz materii 2015Takaaki Kajita, Arthur B. McDonaldZa odkrycie oscylacji neutrin, które dowodzi, że neutrina mają masę 2014Isamu Akasaki, Hiroshi Amano, Shuji NakamuraZa wynalezienie wydajnych niebieskich diod elektroluminescencyjnych, które umożliwiło powstanie jasnych i energooszczędnych źródeł białego światła 2013Peter Higgs i Francois EnglertZa teoretyczne odkrycie mechanizmu, który pogłębia nasze rozumienie pochodzenia masy cząstek subatomowych, potwierdzonego niedawno odkryciem przewidywanej cząstki elementarnej w doświadczeniach ATLAS i CMS przy Wielkim Zderzaczu Hadronów w CERN 2012Serge Haroche, David J. WinelandZa przełomowe metody doświadczalne, które pozwalają mierzyć pojedyncze układy kwantowe i nimi sterować 2011Saul Perlmutter, Brian P. Schmidt, Adam G. RiessZa odkrycie przyspieszającego rozszerzania się Wszechświata przez obserwacje odległych supernowych 2010Andre Geim, Konstantin NovoselovZa przełomowe doświadczenia z grafenem, materiałem dwuwymiarowym 2009Charles Kuen Kao, Willard Sterling Boyle oraz George Elwood SmithCharles K. Kao, Willard S. Boyle, George E. SmithZa przełomowe osiągnięcia dotyczące przesyłania światła we włóknach do łączności optycznej; Za wynalezienie półprzewodnikowego układu obrazującego, czyli matrycy CCD 2008Yoichiro Nambu, Makoto Kobayashi, Toshihide MaskawaZa odkrycie mechanizmu spontanicznego łamania symetrii w fizyce subatomowej; Za odkrycie źródła złamanej symetrii, które przewiduje istnienie w przyrodzie co najmniej trzech rodzin kwarków 2007Albert Fert, Peter GrünbergZa odkrycie gigantycznego magnetooporu 2006John C. Mather, George F. SmootZa odkrycie, że kosmiczne promieniowanie tła ma rozkład ciała doskonale czarnego i wykazuje anizotropię 2005Roy J. Glauber, John L. Hall, Theodor W. HänschZa wkład w kwantową teorię spójności optycznej; Za wkład w rozwój precyzyjnej spektroskopii laserowej, w tym techniki optycznego grzebienia częstotliwości 2004David J. Gross, H. David Politzer, Frank WilczekZa odkrycie swobody asymptotycznej w teorii oddziaływań silnych 2003Alexei A. Abrikosov, Vitaly L. Ginzburg, Anthony J. LeggettZa pionierski wkład w teorię nadprzewodników i nadcieczy 2002Raymond Davis Jr., Masatoshi Koshiba, Riccardo GiacconiZa pionierski wkład w astrofizykę, w szczególności za wykrycie neutrin kosmicznych; Za pionierski wkład w astrofizykę, który doprowadził do odkrycia kosmicznych źródeł promieniowania rentgenowskiego 2001Eric A. Cornell, Wolfgang Ketterle, Carl E. WiemanZa uzyskanie kondensatu Bosego-Einsteina w rozrzedzonych gazach atomów metali alkalicznych i za wczesne podstawowe badania właściwości kondensatów 2000Zhores I. Alferov, Herbert Kroemer, Jack S. KilbyZa opracowanie półprzewodnikowych heterostruktur używanych w szybkiej elektronice i optoelektronice; Za udział w wynalezieniu układu scalonego 1999Gerardus 't Hooft, Martinus J.G. VeltmanZa wyjaśnienie kwantowej struktury oddziaływań elektrosłabych w fizyce 1998Robert B. Laughlin, Horst Störmer, Daniel C. TsuiZa odkrycie nowej postaci cieczy kwantowej o wzbudzeniach z ułamkowym ładunkiem 1997Steven Chu, Claude Cohen-Tannoudji, William D. PhillipsZa opracowanie metod chłodzenia i pułapkowania atomów światłem laserowym 1996David M. Lee, Douglas D. Osheroff, Robert C. RichardsonZa odkrycie nadciekłości helu-3 1995Martin L. Perl, Frederick ReinesZa odkrycie leptonu tau; Za wykrycie neutrina 1994Bertram Brockhouse, Clifford ShullZa rozwinięcie spektroskopii neutronowej; Za rozwinięcie techniki dyfrakcji neutronów 1993Russell A. Hulse, Joseph H. Taylor JrRussell A. Hulse, Joseph H. Taylor Jr.Za odkrycie nowego typu pulsara, które otworzyło nowe możliwości badania grawitacji 1992Georges CharpakZa wynalezienie i rozwinięcie detektorów cząstek, w szczególności wielodrutowej komory proporcjonalnej 1991Pierre-Gilles de GennesZa odkrycie, że metody opracowane do badania zjawisk uporządkowania w układach prostych można uogólnić na bardziej złożone postacie materii, w szczególności na ciekłe kryształy i polimery 1990Jerome I. Friedman, Henry W. Kendall, Richard E. TaylorZa pionierskie badania głęboko nieelastycznego rozpraszania elektronów na protonach i związanych neutronach, które miały zasadnicze znaczenie dla rozwoju modelu kwarkowego w fizyce cząstek 1989Norman Foster Ramsey, Wolfgang Paul, Hans Georg DehmeltZa wynalezienie metody rozdzielonych pól oscylacyjnych i jej użycie w maserze wodorowym oraz innych zegarach atomowych; Za rozwinięcie techniki pułapki jonowej 1988Leon Max Lederman, Melvin Schwartz i Jack SteinbergerZa metodę wiązki neutrin i wykazanie dubletowej struktury leptonów przez odkrycie neutrina mionowego 1987Johannes Georg Bednorz i Karl Alexander MüllerZa ważny przełom w odkryciu nadprzewodnictwa w materiałach ceramicznych 1986Ernst Ruska, Gerd Binnig, Heinrich RohrerZa podstawowe prace z optyki elektronowej i za zaprojektowanie pierwszego mikroskopu elektronowego; Za zaprojektowanie skaningowego mikroskopu tunelowego 1985Klaus von KlitzingZa odkrycie kwantowego efektu Halla 1984Carlo Rubbia, Simon van der MeerZa decydujący wkład w wielki projekt, który doprowadził do odkrycia cząstek pola W i Z, przenoszących oddziaływanie słabe 1983Subrahmanyan Chandrasekhar, William A. FowlerZa badania teoretyczne procesów fizycznych ważnych dla budowy i ewolucji gwiazd; Za badania teoretyczne i doświadczalne reakcji jądrowych ważnych dla powstawania pierwiastków chemicznych we wszechświecie 1982Kenneth G. WilsonZa teorię zjawisk krytycznych związanych z przejściami fazowymi 1981Nicolaas Bloembergen, Arthur L. Schawlow, Kai M. SiegbahnZa wkład w rozwój spektroskopii laserowej; Za wkład w rozwój spektroskopii elektronowej o wysokiej rozdzielczości 1980James Cronin, Val FitchZa odkrycie naruszeń podstawowych zasad symetrii w rozpadzie neutralnych mezonów K 1979Sheldon Glashow, Abdus Salam, Steven WeinbergZa wkład w teorię zjednoczonego oddziaływania słabego i elektromagnetycznego między cząstkami elementarnymi, w tym między innymi za przewidzenie słabego prądu neutralnego 1978Pyotr Kapitsa, Arno Penzias, Robert Woodrow WilsonZa podstawowe wynalazki i odkrycia w fizyce niskich temperatur; Za odkrycie kosmicznego mikrofalowego promieniowania tła 1977Philip W. Anderson, Sir Nevill F. Mott, John H. Van VleckZa podstawowe badania teoretyczne struktury elektronowej układów magnetycznych i nieuporządkowanych 1976Burton Richter, Samuel C.C. TingZa pionierskie prace prowadzące do odkrycia ciężkiej cząstki elementarnej nowego rodzaju 1975Aage N. Bohr, Ben R. Mottelson, James RainwaterZa odkrycie związku między ruchem zbiorowym a ruchem cząstek w jądrach atomowych i za opracowanie opartej na nim teorii budowy jądra atomowego 1974Martin Ryle, Antony HewishZa pionierskie badania w radioastrofizyce: Ryle za obserwacje i wynalazki, w szczególności technikę syntezy apertury, a Hewish za decydującą rolę w odkryciu pulsarów 1973Leo Esaki, Ivar Giaever, Brian D. JosephsonZa doświadczalne odkrycia dotyczące zjawisk tunelowych, odpowiednio, w półprzewodnikach i w nadprzewodnikach; Za teoretyczne przewidzenie właściwości prądu nadprzewodzącego przez barierę tunelową, w szczególności zjawisk znanych jako efekty Josephsona 1972John Bardeen, Leon N. Cooper, Robert SchriefferZa wspólnie opracowaną teorię nadprzewodnictwa, zwaną zwykle teorią BCS 1971Dennis GaborZa wynalezienie i rozwinięcie metody holograficznej 1970Hannes Alfvén, Louis NéelZa podstawowe prace i odkrycia w magnetohydrodynamice, owocnie zastosowane w różnych działach fizyki plazmy; Za podstawowe prace i odkrycia dotyczące antyferromagnetyzmu i ferrimagnetyzmu, które doprowadziły do ważnych zastosowań w fizyce ciała stałego 1969Murray Gell-MannZa wkład i odkrycia dotyczące klasyfikacji cząstek elementarnych i ich oddziaływań 1968Luis AlvarezZa decydujący wkład w fizykę cząstek elementarnych, w szczególności za odkrycie wielu stanów rezonansowych, możliwe dzięki rozwinięciu przez niego techniki wodorowej komory pęcherzykowej i analizy danych 1967Hans BetheZa wkład w teorię reakcji jądrowych, zwłaszcza za odkrycia dotyczące wytwarzania energii w gwiazdach 1966Alfred KastlerZa odkrycie i rozwinięcie metod optycznych do badania rezonansów hertzowskich w atomach 1965Sin-Itiro Tomonaga, Julian Schwinger, Richard P. FeynmanZa podstawowe prace w elektrodynamice kwantowej, o głęboko sięgających następstwach dla fizyki cząstek elementarnych 1964Charles H. Townes, Nicolay G. Basov, Aleksandr M. ProkhorovZa podstawowe prace w elektronice kwantowej, które doprowadziły do zbudowania generatorów i wzmacniaczy opartych na zasadzie masera i lasera 1963Eugene Wigner, Maria Goeppert Mayer, J. Hans D. JensenZa wkład w teorię jądra atomowego i cząstek elementarnych, zwłaszcza przez odkrycie i zastosowanie podstawowych zasad symetrii; Za odkrycia dotyczące powłokowej budowy jądra atomowego 1962Lev LandauZa pionierskie teorie materii skondensowanej, zwłaszcza ciekłego helu 1961Robert Hofstadter, Rudolf MössbauerZa pionierskie badania rozpraszania elektronów w jądrach atomowych i za dokonane dzięki nim odkrycia dotyczące budowy nukleonów; Za badania rezonansowego pochłaniania promieniowania gamma i za odkryty przy tej okazji efekt noszący jego imię 1960Donald A. GlaserZa wynalezienie komory pęcherzykowej 1959Emilio Segrè, Owen ChamberlainZa odkrycie antyprotonu 1958Pavel A. Cherenkov, Il´ja M. Frank, Igor Y. TammZa odkrycie i wyjaśnienie efektu Czerenkowa 1957Chen Ning Yang, Tsung-Dao LeeZa przenikliwe badanie praw parzystości, które doprowadziło do ważnych odkryć dotyczących cząstek elementarnych 1956William B. Shockley, John Bardeen, Walter H. BrattainZa badania półprzewodników i odkrycie efektu tranzystorowego 1955Willis E. Lamb, Polykarp KuschZa odkrycia dotyczące struktury subtelnej widma wodoru; Za precyzyjne wyznaczenie momentu magnetycznego elektronu 1954Max Born, Walther BotheZa podstawowe badania w mechanice kwantowej, zwłaszcza za statystyczną interpretację funkcji falowej; Za metodę koincydencji i dokonane nią odkrycia 1953Frits ZernikeZa wykazanie metody kontrastu fazowego, zwłaszcza za wynalezienie mikroskopu z kontrastem fazowym 1952Felix Bloch, E. M. PurcellZa opracowanie nowych metod precyzyjnych pomiarów jądrowego rezonansu magnetycznego i dokonane przy tym odkrycia 1951John Cockcroft, Ernest T.S. WaltonZa pionierskie prace nad przemianą jąder atomowych sztucznie przyspieszanymi cząstkami 1950Cecil PowellZa rozwinięcie fotograficznej metody badania procesów jądrowych i za dokonane nią odkrycia dotyczące mezonów 1949Hideki YukawaZa przewidzenie istnienia mezonów na podstawie prac teoretycznych nad siłami jądrowymi 1948Patrick M.S. BlackettZa rozwinięcie metody komory mgłowej Wilsona i dokonane nią odkrycia w fizyce jądrowej oraz w badaniach promieniowania kosmicznego 1947Edward V. AppletonZa badania fizyki górnych warstw atmosfery, zwłaszcza za odkrycie warstwy Appletona 1946Percy W. BridgmanZa wynalezienie aparatury wytwarzającej skrajnie wysokie ciśnienia i za odkrycia dokonane za jej pomocą w fizyce wysokich ciśnień 1945Wolfgang PauliZa odkrycie zakazu Pauliego, zwanego też zasadą wykluczania 1944Isidor Isaac RabiZa metodę rezonansową do rejestrowania właściwości magnetycznych jąder atomowych 1943Otto SternZa wkład w rozwój metody wiązek molekularnych i za odkrycie momentu magnetycznego protonu 1939Ernest LawrenceZa wynalezienie i rozwinięcie cyklotronu oraz za uzyskane nim wyniki, zwłaszcza dotyczące sztucznych pierwiastków promieniotwórczych 1938Enrico FermiZa wykazanie istnienia nowych pierwiastków promieniotwórczych wytwarzanych napromienianiem neutronami i za związane z tym odkrycie reakcji jądrowych wywoływanych powolnymi neutronami 1937Clinton Davisson, George Paget ThomsonZa doświadczalne odkrycie dyfrakcji elektronów na kryształach 1936Victor F. Hess, Carl D. AndersonZa odkrycie promieniowania kosmicznego; Za odkrycie pozytonu 1935James ChadwickZa odkrycie neutronu 1933Erwin Schrödinger, Paul A.M. DiracZa odkrycie nowych, owocnych postaci teorii atomu 1932Werner HeisenbergZa stworzenie mechaniki kwantowej, której zastosowanie doprowadziło między innymi do odkrycia odmian alotropowych wodoru 1930Sir Chandrasekhara Venkata RamanZa prace nad rozpraszaniem światła i za odkrycie efektu nazwanego jego imieniem 1929Louis de BroglieZa odkrycie falowej natury elektronów 1928Owen Willans RichardsonZa prace nad zjawiskiem termoemisji, a zwłaszcza za odkrycie prawa nazwanego jego imieniem 1927Arthur H. Compton, C.T.R. WilsonZa odkrycie efektu nazwanego jego imieniem; Za metodę uwidaczniania torów cząstek naładowanych elektrycznie przez skraplanie pary 1926Jean Baptiste PerrinZa prace nad nieciągłą budową materii, a zwłaszcza za odkrycie równowagi sedymentacyjnej 1925James Franck, Gustav HertzZa odkrycie praw rządzących zderzeniem elektronu z atomem 1924Manne SiegbahnZa odkrycia i badania w spektroskopii rentgenowskiej 1923Robert A. MillikanZa prace nad ładunkiem elementarnym elektryczności i nad efektem fotoelektrycznym 1922Niels BohrZa zasługi w badaniu budowy atomów i wychodzącego z nich promieniowania 1921Albert EinsteinZa zasługi dla fizyki teoretycznej, a zwłaszcza za odkrycie prawa efektu fotoelektrycznego 1920Charles Edouard GuillaumeW uznaniu zasług dla precyzyjnych pomiarów w fizyce przez odkrycie anomalii w stopach stali niklowej 1919Johannes StarkZa odkrycie efektu Dopplera w promieniach kanalikowych i rozszczepienia linii widmowych w polach elektrycznych 1918Max PlanckW uznaniu zasług dla rozwoju fizyki przez odkrycie kwantów energii 1917Charles Glover BarklaZa odkrycie charakterystycznego promieniowania rentgenowskiego pierwiastków 1915William Bragg, Lawrence BraggZa zasługi w analizie struktury kryształów za pomocą promieni rentgenowskich 1914Max von LaueZa odkrycie dyfrakcji promieni rentgenowskich na kryształach 1913Heike Kamerlingh OnnesZa badania właściwości materii w niskich temperaturach, które doprowadziły między innymi do otrzymania ciekłego helu 1912Gustaf DalénZa wynalezienie samoczynnych regulatorów do akumulatorów gazowych oświetlających latarnie morskie i boje 1911Wilhelm WienZa odkrycia dotyczące praw rządzących promieniowaniem cieplnym 1910Johannes Diderik van der WaalsZa prace nad równaniem stanu gazów i cieczy 1909Guglielmo Marconi, Ferdinand BraunW uznaniu wkładu w rozwój telegrafii bezprzewodowej 1908Gabriel LippmannZa metodę fotograficznego odtwarzania barw opartą na zjawisku interferencji 1907Albert A. MichelsonZa precyzyjne przyrządy optyczne oraz za przeprowadzone nimi badania spektroskopowe i metrologiczne 1906J.J. ThomsonW uznaniu wielkich zasług badań teoretycznych i doświadczalnych nad przewodnictwem elektrycznym gazów 1905Philipp LenardZa prace nad promieniami katodowymi 1904Lord RayleighZa badania gęstości najważniejszych gazów i za odkrycie przy tej okazji argonu 1903Maria Skłodowska-CurieHenri Becquerel, Pierre Curie, Maria Skłodowska-CurieW uznaniu nadzwyczajnych zasług, jakie położył, odkrywając samorzutną promieniotwórczość; W uznaniu nadzwyczajnych zasług, jakie położyli, prowadząc wspólne badania nad zjawiskami promieniowania odkrytymi przez profesora Henriego Becquerela; W uznaniu zasług dla rozwoju chemii przez odkrycie pierwiastków radu i polonu, wyodrębnienie radu oraz zbadanie natury i związków tego pierwiastka 1902Hendrik A. Lorentz, Pieter ZeemanW uznaniu nadzwyczajnych zasług, jakie położyli badaniami nad wpływem magnetyzmu na zjawiska promieniowania 1901Wilhelm Conrad RöntgenW uznaniu nadzwyczajnych zasług, jakie położył, odkrywając niezwykłe promienie nazwane później jego imieniem