Laureaci Nagrody Nobla

Chemia

Nagrodę z chemii przyznano 118 razy, a odebrało ją 202 laureatów. Osiem razy nie wyłoniono nikogo, najczęściej w czasie obu wojen światowych. Wśród nagrodzonych jest osiem kobiet, w tym Maria Skłodowska-Curie, jedyna osoba z Noblem w dwóch naukach ścisłych.

Nagród: 118
Laureatów: 202
Od roku: 1901
Lat bez nagrody: 8

2026Henri B. Kagan, Kenso SoaiZa odkrycie efektów nieliniowych i autokatalizy w asymetrycznej syntezie organicznej 2025Susumu Kitagawa, Richard Robson, Omar M. YaghiZa opracowanie sieci metaloorganicznych 2024David Baker, Demis Hassabis, John JumperZa obliczeniowe projektowanie białek; Za przewidywanie struktury białek 2023Moungi Bawendi, Louis Brus, Aleksey YekimovZa odkrycie i syntezę kropek kwantowych 2022Carolyn Bertozzi, Morten Meldal, K. Barry SharplessZa opracowanie chemii klik i chemii bioortogonalnej 2021Benjamin List, David W.C. MacMillanZa opracowanie asymetrycznej organokatalizy 2020Emmanuelle Charpentier, Jennifer A. DoudnaZa opracowanie metody edycji genomu 2019John B. Goodenough, M. Stanley Whittingham, Akira YoshinoZa opracowanie akumulatorów litowo-jonowych 2018Frances H. Arnold, George P. Smith, Sir Gregory P. WinterZa ukierunkowaną ewolucję enzymów; Za prezentację fagową peptydów i przeciwciał 2017Jacques Dubochet, Joachim Frank, Richard HendersonZa rozwinięcie kriomikroskopii elektronowej do wyznaczania w wysokiej rozdzielczości struktury biocząsteczek w roztworze 2016Ben Feringa, Jean-Pierre Sauvage, Fraser StoddartZa projektowanie i syntezę maszyn molekularnych 2015Tomas Lindahl, Paul Modrich, Aziz SancarZa badania mechanizmów naprawy DNA 2014Eric Betzig, William E. Moerner, Stefan W. HellZa opracowanie mikroskopii fluorescencyjnej o zwiększonej rozdzielczości 2013Martin Karplus, Michael Levitt i Arieh WarshelZa opracowanie modeli wieloskalowych dla złożonych układów chemicznych 2012Robert Lefkowitz, Brian KobilkaZa badania receptorów sprzężonych z białkami G 2011Dan ShechtmanZa odkrycie kwazikryształów 2010Richard F. Heck, Ei-ichi Negishi, Akira SuzukiZa sprzęgania krzyżowe katalizowane palladem w syntezie organicznej 2009Venkatraman Ramakrishnan, Thomas Steitz i Ada YonathZa badania struktury i funkcji rybosomu 2008Osamu Shimomura, Martin Chalfie, Roger Y. TsienZa odkrycie i rozwinięcie zielonego białka fluorescencyjnego, GFP 2007Gerhard ErtlZa badania procesów chemicznych na powierzchniach ciał stałych 2006Roger D. KornbergZa badania molekularnych podstaw transkrypcji u eukariontów 2005Yves Chauvin, Robert H. Grubbs, Richard R. SchrockZa opracowanie metody metatezy w syntezie organicznej 2004Aaron Ciechanover, Avram Hershko, Irwin RoseZa odkrycie degradacji białek z udziałem ubikwityny 2003Peter Agre, Roderick MacKinnonZa odkrycie kanałów wodnych; Za badania struktury i mechanizmu działania kanałów jonowych 2002John B. Fenn, Koichi Tanaka, Kurt WüthrichZa opracowanie metod łagodnej jonizacji desorpcyjnej do analizy biologicznych makrocząsteczek metodą spektrometrii mas; Za rozwinięcie spektroskopii magnetycznego rezonansu jądrowego do wyznaczania trójwymiarowej struktury biologicznych makrocząsteczek w roztworze 2001William S. Knowles, Ryoji Noyori, K. Barry SharplessZa prace nad reakcjami uwodornienia katalizowanymi chiralnie; Za prace nad reakcjami utleniania katalizowanymi chiralnie 2000Alan J. Heeger, Alan G. MacDiarmid, Hideki ShirakawaZa odkrycie i rozwinięcie polimerów przewodzących 1999Ahmed Hassan ZewailZa badania stanów przejściowych reakcji chemicznych metodą spektroskopii femtosekundowej 1998Walter Kohn, John PopleZa rozwinięcie teorii funkcjonału gęstości; Za rozwinięcie metod obliczeniowych w chemii kwantowej 1997Paul Boyer, John Walker, Jens SkouZa wyjaśnienie mechanizmu enzymatycznego leżącego u podstaw syntezy adenozynotrifosforanu (ATP); Za pierwsze odkrycie enzymu transportującego jony, ATP-azy sodowo-potasowej 1996Robert Curl, Sir Harold Kroto, Richard SmalleyRobert F. Curl Jr., Sir Harold Kroto, Richard E. SmalleyZa odkrycie fulerenów 1995Paul Crutzen, Mario Molina, F. Sherwood RowlandZa prace z chemii atmosfery, zwłaszcza dotyczące powstawania i rozpadu ozonu 1994George OlahZa wkład w chemię karbokationów 1993Kary Mullis, Michael SmithZa wynalezienie metody łańcuchowej reakcji polimerazy (PCR); Za podstawowy wkład w opracowanie ukierunkowanej mutagenezy opartej na oligonukleotydach i jej rozwinięcie do badań białek 1992Rudolph MarcusZa wkład w teorię reakcji przeniesienia elektronu w układach chemicznych 1991Richard R. ErnsRichard R. ErnstZa wkład w rozwój metodyki spektroskopii magnetycznego rezonansu jądrowego (NMR) o wysokiej rozdzielczości 1990Elias James CoreyZa rozwinięcie teorii i metodyki syntezy organicznej 1989Sidney Altman, Thomas Robert CechZa odkrycie katalitycznych właściwości RNA 1988Johann Deisenhofer, Robert Huber i Hartmut MichelZa wyznaczenie trójwymiarowej struktury centrum reakcji fotosyntezy 1987Donald James Cram, Jean-Marie Lehn, Charles John PedersenZa opracowanie i zastosowanie cząsteczek o oddziaływaniach swoistych dla struktury i o wysokiej wybiórczości 1986Dudley Robert Herschbach, Yuan Tseh Lee, John Charles PolanyiZa wkład w poznanie dynamiki elementarnych procesów chemicznych 1985Herbert A. Hauptman, Jerome KarleZa wybitne osiągnięcia w opracowaniu metod bezpośrednich wyznaczania struktur kryształów 1984Bruce MerrifieldZa opracowanie metodyki syntezy chemicznej na nośniku stałym 1983Henry TaubeZa prace nad mechanizmami reakcji przeniesienia elektronu, zwłaszcza w kompleksach metali 1982Aaron KlugZa rozwinięcie krystalograficznej mikroskopii elektronowej i wyjaśnienie struktury ważnych biologicznie kompleksów kwasów nukleinowych z białkami 1981Kenichi Fukui, Roald HoffmannZa teorie opracowane niezależnie od siebie, dotyczące przebiegu reakcji chemicznych 1980Paul Berg, Walter Gilbert, Frederick SangerZa podstawowe badania biochemii kwasów nukleinowych, ze szczególnym uwzględnieniem rekombinowanego DNA; Za wkład w wyznaczanie sekwencji zasad w kwasach nukleinowych 1979Herbert C. Brown, Georg WittigZa rozwinięcie zastosowania związków zawierających, odpowiednio, bor i fosfor, dzięki czemu stały się ważnymi odczynnikami syntezy organicznej 1978Peter MitchellZa wkład w rozumienie przenoszenia energii w układach biologicznych przez sformułowanie teorii chemiosmotycznej 1977Ilya PrigogineZa wkład w termodynamikę nierównowagową, w szczególności w teorię struktur dyssypatywnych 1976William LipscombZa badania struktury boranów, które rzuciły światło na zagadnienia wiązania chemicznego 1975John Cornforth, Vladimir PrelogZa prace nad stereochemią reakcji katalizowanych enzymatycznie; Za badania stereochemii cząsteczek i reakcji organicznych 1974Paul J. FloryZa podstawowe osiągnięcia teoretyczne i doświadczalne w chemii fizycznej makrocząsteczek 1973Ernst Otto Fischer, Geoffrey WilkinsonZa pionierskie prace, prowadzone niezależnie, nad chemią związków metaloorganicznych zwanych kanapkowymi 1972Christian Anfinsen, Stanford Moore, William H. SteinZa prace nad rybonukleazą, zwłaszcza nad związkiem między sekwencją aminokwasów a biologicznie czynną konformacją; Za wkład w rozumienie związku między budową chemiczną a aktywnością katalityczną centrum aktywnego cząsteczki rybonukleazy 1971Gerhard HerzbergZa wkład w poznanie struktury elektronowej i geometrii cząsteczek, zwłaszcza rodników swobodnych 1970Luis LeloirZa odkrycie nukleotydów cukrowych i ich roli w biosyntezie węglowodanów 1969Derek Barton, Odd HasselZa wkład w rozwinięcie pojęcia konformacji i jego zastosowanie w chemii 1968Lars OnsagerZa odkrycie noszących jego imię relacji wzajemności, podstawowych dla termodynamiki procesów nieodwracalnych 1967Manfred Eigen, Ronald G.W. Norrish, George PorterZa badania bardzo szybkich reakcji chemicznych, wywoływanych zaburzeniem równowagi bardzo krótkimi impulsami energii 1966Robert S. MullikenZa podstawowe prace nad wiązaniami chemicznymi i strukturą elektronową cząsteczek metodą orbitali molekularnych 1965Robert B. WoodwardZa wybitne osiągnięcia w sztuce syntezy organicznej 1964Dorothy Crowfoot HodgkinZa wyznaczenie metodami rentgenowskimi struktur ważnych substancji biochemicznych 1963Karl Ziegler, Giulio NattaZa odkrycia w chemii i technologii polimerów wielkocząsteczkowych 1962Max F. Perutz, John C. KendrewZa badania struktur białek globularnych 1961Melvin CalvinZa badania nad asymilacją dwutlenku węgla w roślinach 1960Willard F. LibbyZa metodę użycia węgla-14 do oznaczania wieku w archeologii, geologii, geofizyce i innych dziedzinach nauki 1959Jaroslav HeyrovskyZa odkrycie i rozwinięcie polarograficznych metod analizy 1958Frederick SangerZa prace nad strukturą białek, zwłaszcza insuliny 1957Lord ToddZa prace nad nukleotydami i koenzymami nukleotydowymi 1956Sir Cyril Hinshelwood, Nikolay SemenovZa badania mechanizmu reakcji chemicznych 1955Vincent du VigneaudZa prace nad ważnymi biochemicznie związkami siarki, zwłaszcza za pierwszą syntezę hormonu polipeptydowego 1954Linus PaulingZa badania natury wiązania chemicznego i jego zastosowanie do wyjaśnienia budowy substancji złożonych; Za walkę z wyścigiem zbrojeń jądrowych między Wschodem a Zachodem 1953Hermann StaudingerZa odkrycia w dziedzinie chemii wielkocząsteczkowej 1952Archer J.P. Martin, Richard L.M. SyngeZa wynalezienie chromatografii podziałowej 1951Edwin M. McMillan, Glenn T. SeaborgZa odkrycia w chemii pierwiastków transuranowych 1950Otto Diels, Kurt AlderZa odkrycie i rozwinięcie syntezy dienowej 1949William F. GiauqueZa wkład w termodynamikę chemiczną, zwłaszcza dotyczący zachowania substancji w bardzo niskich temperaturach 1948Arne TiseliusZa badania nad elektroforezą i analizą adsorpcyjną, zwłaszcza za odkrycia dotyczące złożonej natury białek surowicy 1947Sir Robert RobinsonZa badania produktów roślinnych o znaczeniu biologicznym, zwłaszcza alkaloidów 1946James B. Sumner, John H. Northrop, Wendell M. StanleyZa odkrycie, że enzymy można krystalizować; Za otrzymanie enzymów i białek wirusowych w postaci czystej 1945Artturi VirtanenZa badania i wynalazki w chemii rolnej i żywieniowej, zwłaszcza za metodę konserwowania pasz 1944Otto HahnZa odkrycie rozszczepienia ciężkich jąder 1943George de HevesyZa prace nad użyciem izotopów jako znaczników w badaniu procesów chemicznych 1939Adolf Butenandt, Leopold RuzickaZa prace nad hormonami płciowymi; Za prace nad polimetylenami i wyższymi terpenami 1938Richard KuhnZa prace nad karotenoidami i witaminami 1937Norman Haworth, Paul KarrerZa badania nad węglowodanami i witaminą C; Za badania nad karotenoidami, flawinami oraz witaminami A i B2 1936Peter DebyeZa wkład w poznanie budowy cząsteczek przez badania momentów dipolowych oraz dyfrakcji promieni rentgenowskich i elektronów w gazach 1935Frédéric Joliot, Irène Joliot-CurieW uznaniu syntezy nowych pierwiastków promieniotwórczych 1934Harold C. UreyZa odkrycie ciężkiego wodoru 1932Irving LangmuirZa odkrycia i badania w chemii powierzchni 1931Carl Bosch, Friedrich BergiusW uznaniu wkładu w wynalezienie i rozwinięcie chemicznych metod wysokociśnieniowych 1930Hans FischerZa badania budowy heminy i chlorofilu, a zwłaszcza za syntezę heminy 1929Arthur Harden, Hans von Euler-ChelpinZa badania nad fermentacją cukru i enzymami fermentacyjnymi 1928Adolf WindausZa zasługi w badaniach budowy steroli i ich związku z witaminami 1927Heinrich WielandZa badania budowy kwasów żółciowych i substancji pokrewnych 1926The SvedbergZa prace nad układami dyspersyjnymi 1925Richard ZsigmondyZa wykazanie niejednorodnej natury roztworów koloidalnych i za użyte metody, które stały się podstawą współczesnej chemii koloidów 1923Fritz PreglZa wynalezienie metody mikroanalizy substancji organicznych 1922Francis W. AstonZa odkrycie przy użyciu spektrografu masowego izotopów w licznych pierwiastkach nieradioaktywnych i za sformułowanie reguły liczb całkowitych 1921Frederick SoddyZa wkład w poznanie chemii substancji promieniotwórczych i za badania pochodzenia oraz natury izotopów 1920Walther NernstW uznaniu prac z termochemii 1918Fritz HaberZa syntezę amoniaku z pierwiastków 1915Richard WillstätterZa badania barwników roślinnych, zwłaszcza chlorofilu 1914Theodore W. RichardsW uznaniu dokładnych oznaczeń masy atomowej licznych pierwiastków chemicznych 1913Alfred WernerW uznaniu prac nad wiązaniem atomów w cząsteczkach, którymi rzucił nowe światło na wcześniejsze badania i otworzył nowe pola badawcze, zwłaszcza w chemii nieorganicznej 1912Victor Grignard, Paul SabatierZa odkrycie odczynnika Grignarda, który w ostatnich latach znacznie przyspieszył rozwój chemii organicznej; Za metodę uwodorniania związków organicznych w obecności drobno rozdrobnionych metali, która w ostatnich latach znacznie przyspieszyła rozwój chemii organicznej 1910Otto WallachW uznaniu zasług dla chemii organicznej i przemysłu chemicznego przez pionierskie prace nad związkami alicyklicznymi 1909Wilhelm OstwaldW uznaniu prac nad katalizą i badań podstawowych zasad rządzących równowagą chemiczną oraz szybkością reakcji 1908Ernest RutherfordZa badania nad rozpadem pierwiastków i chemią substancji promieniotwórczych 1907Eduard BuchnerZa badania biochemiczne i odkrycie fermentacji bezkomórkowej 1906Henri MoissanW uznaniu wielkich zasług w badaniu i wyodrębnieniu pierwiastka fluoru oraz za wprowadzenie do służby nauce pieca elektrycznego nazwanego jego imieniem 1905Adolf von BaeyerW uznaniu zasług dla rozwoju chemii organicznej i przemysłu chemicznego przez prace nad barwnikami organicznymi i związkami hydroaromatycznymi 1904Sir William RamsayW uznaniu zasług w odkryciu obojętnych pierwiastków gazowych w powietrzu i w wyznaczeniu ich miejsca w układzie okresowym 1903Maria Skłodowska-CurieHenri Becquerel, Pierre Curie, Maria Skłodowska-CurieW uznaniu nadzwyczajnych zasług, jakie położył, odkrywając samorzutną promieniotwórczość; W uznaniu nadzwyczajnych zasług, jakie położyli, prowadząc wspólne badania nad zjawiskami promieniowania odkrytymi przez profesora Henriego Becquerela; W uznaniu zasług dla rozwoju chemii przez odkrycie pierwiastków radu i polonu, wyodrębnienie radu oraz zbadanie natury i związków tego pierwiastka 1903Svante ArrheniusW uznaniu nadzwyczajnych zasług dla rozwoju chemii przez elektrolityczną teorię dysocjacji 1902Emil FischerW uznaniu nadzwyczajnych zasług, jakie położył pracami nad syntezą cukrów i puryn 1901Jacobus H. van 't HoffW uznaniu nadzwyczajnych zasług, jakie położył, odkrywając prawa dynamiki chemicznej i ciśnienia osmotycznego w roztworach