Nagroda Nobla nie ma listy nominowanych i nigdy jej nie miała, bo nazwiska kandydatów zostają utajnione na pięćdziesiąt lat. To zasadnicza różnica wobec Oscarów, gdzie nominacje ogłasza się publicznie na kilka tygodni przed galą. Przed 5 października zostają więc prognozy: 22 badaczy wskazanych przez Clarivate i rynek zakładów przy nagrodzie literackiej.
Dlaczego nie poznamy nominowanych
Zgłoszenia na rok 2026 przyjmowano do 31 stycznia. Prawo do zgłaszania mają wskazane w statucie osoby i instytucje, między innymi profesorowie wybranych uczelni, dawni laureaci i członkowie komitetów. Od lutego do września komitet liczący od pięciu do dziesięciu osób zawęża listę, konsultuje się z ekspertami i przygotowuje raporty oceniające.
Zarówno nazwiska kandydatów, jak i przebieg obrad objęte są tajemnicą. Archiwum otwiera się po pięćdziesięciu latach, więc dziś znamy kandydatów z 1975 roku, a nie z tegorocznego. Komitety nie potwierdzają ani nie dementują żadnego nazwiska przed werdyktem.
Jedyny wyjątek dotyczy nagrody pokojowej i tylko liczb. Norweski Komitet Noblowski podał 30 kwietnia, że na 2026 rok zarejestrował 287 zgłoszeń: 208 osób i 79 organizacji. Nazwisk nie ujawnia. To, że w mediach pojawiają się konkretne osoby, wynika z tego, że sami zgłaszający chwalą się swoimi kandydaturami. Zgłoszenie może złożyć każdy uprawniony i nie jest to żadna selekcja, lecz dopiero początek drogi.
Dwadzieścia dwa nazwiska, które typuje Clarivate
W naukach ścisłych najpoważniejszym wskaźnikiem jest lista Citation Laureates, którą firma analityczna Clarivate publikuje co roku we wrześniu. Wybiera badaczy, których prace są cytowane tak często, że wpływ ich odkryć jest porównywalny z dorobkiem dotychczasowych noblistów. Tegoroczną listę ogłoszono 17 września i obejmuje 22 nazwiska z siedmiu krajów.
To nie są nominacje, tylko prognoza oparta na danych o cytowaniach. Od 2002 roku Nobla odebrało 89 osób wcześniej wskazanych przez Clarivate, choć zwykle kilka lat po trafieniu na listę.
Citation Laureates 2026 według dziedzin
Medycyna
Fizyka
Chemia
Ekonomia
Szesnaścioro z nich pracuje w Stanach Zjednoczonych, po jednej osobie w Kanadzie, Danii, Izraelu, Japonii, Chinach i Szwajcarii. Rozkład dobrze pokazuje, gdzie dziś koncentrują się badania, które Akademia uznaje za przełomowe.
Literatura: zakłady zamiast nominacji
Przy nagrodzie literackiej od lat działa rynek zakładów i to on wyznacza listę faworytów. Przed tegoroczną datą ogłoszenia, czyli 8 października, najniższy kurs ma chińska pisarka Can Xue, wyceniana na 10 do 1. Za nią plasuje się Haruki Murakami z kursem 14 do 1, a dalej grupa nazwisk z kursem 16 do 1: Thomas Pynchon, Margaret Atwood, Cristina Rivera Garza, Enrique Vila-Matas, Gerald Murnane i Mircea Cărtărescu.
Skuteczność tych typów jest słaba i przyznają to sami bukmacherzy. Rynek opiera się na domysłach, a Akademia Szwedzka lubi wybierać poza listą faworytów. Can Xue prowadzi w zakładach od kilku lat i za każdym razem nagroda szła do kogoś innego.
Jak czytać przedwerdyktowe listy
Przy naukach ścisłych prognozy mają sens, bo opierają się na policzalnym wpływie prac. Przy literaturze i nagrodzie pokojowej to zgadywanie, czasem podsycane przez samych zgłaszających. Informacja, że ktoś został zgłoszony, nie mówi nic o jego szansach, bo zgłoszeń są setki i wystarczy jeden uprawniony podpis.
Pierwszy werdykt poznamy w poniedziałek 5 października o 11:30, gdy Zgromadzenie Noblowskie Instytutu Karolinska ogłosi laureatów w dziedzinie medycyny. Każde ogłoszenie opiszemy tego samego dnia.
Pytania o nominacje
Kto jest nominowany do Nagrody Nobla w 2026 roku?
Tego nie wie nikt poza komitetami. Nazwiska kandydatów są objęte tajemnicą przez pięćdziesiąt lat, a Fundacja Nobla nie publikuje żadnej listy przed werdyktem. Doniesienia o konkretnych kandydaturach pochodzą od osób, które same je zgłosiły, i nie mówią nic o szansach.
Czy przy Noblu są nominacje jak przy Oscarach?
Nie. Przy Oscarach nominacje ogłasza się publicznie na kilka tygodni przed galą i laureat wychodzi z tej listy. Przy Nagrodzie Nobla nie ma żadnego publicznego etapu pośredniego: od zamknięcia zgłoszeń 31 stycznia do ogłoszenia w październiku wszystko dzieje się za zamkniętymi drzwiami.
Kto jest faworytem do literackiego Nobla 2026?
W zakładach bukmacherskich prowadzi chińska pisarka Can Xue, przed Harukim Murakamim. Skuteczność takich typów jest jednak niska: Can Xue jest faworytką od kilku lat i za każdym razem nagroda trafiała do kogoś innego.
Czym jest lista Citation Laureates?
To coroczna prognoza firmy analitycznej Clarivate, oparta na liczbie cytowań prac naukowych. Tegoroczna, ogłoszona 17 września, obejmuje 22 badaczy. Od 2002 roku Nobla odebrało 89 osób wcześniej wskazanych na tych listach, zwykle kilka lat później.