Za co María Corina Machado dostała Pokojową Nagrodę Nobla
Norweski Komitet Noblowski ogłosił werdykt 10 października 2025 roku. Nagrodził wenezuelską opozycjonistkę za pracę na rzecz praw demokratycznych Wenezuelczyków i za starania o sprawiedliwe, pokojowe przejście od dyktatury do demokracji. Nagroda wynosiła 11 mln koron szwedzkich.
Przewodniczący Komitetu Jørgen Watne Frydnes nazwał ją przykładem obywatelskiej odwagi i wskazał, że scaliła opozycję, która przez lata była głęboko podzielona. W tej edycji zgłoszono 338 kandydatur: 244 osoby i 94 organizacje.
Werdykt odbił się szerzej niż zwykle, bo o nagrodę publicznie zabiegał prezydent Stanów Zjednoczonych Donald Trump. Jego rzecznik oświadczył po ogłoszeniu, że Komitet przedłożył politykę nad pokój. Frydnes odpowiedział, że Komitet nie ulega kampaniom.
Trzy dni drogi do Oslo
Machado nie przyszła po nagrodę. W dniu ogłoszenia ukrywała się w Wenezueli, gdzie przebywała w konspiracji od jedenastu miesięcy, i groziło jej aresztowanie. Na ceremonii 10 grudnia 2025 roku w ratuszu w Oslo medal i dyplom odebrała jej córka Ana Corina Sosa, która odczytała mowę napisaną przez matkę.
Laureatka próbowała zdążyć. Z kraju wyjechała w peruce i przebraniu, ominęła dziesięć wojskowych punktów kontrolnych, a z rybackiej wioski na wybrzeżu wypłynęła drewnianą łodzią na Curaçao. W operacji uczestniczyła amerykańska fundacja Grey Bull Rescue, a według danych o ruchu lotniczym dwa myśliwce US Navy krążyły blisko trasy łodzi przez około czterdzieści minut. Stamtąd prywatnym samolotem przez Miami poleciała do Norwegii i dotarła do Oslo wieczorem, po zakończeniu uroczystości. Dzień później wystąpiła na konferencji prasowej w rezydencji rządowej.
W mowie odczytanej przez córkę opisała demontaż wenezuelskiej demokracji za rządów Hugo Cháveza i Nicolása Maduro, kryzys uchodźczy oraz wybory z 2024 roku, w których według opozycji jej kandydat zdobył 67 procent głosów, a zwycięstwo ogłosił urzędujący prezydent.
Puste miejsce na podium nie było w Oslo nowością. Dwa lata wcześniej nagrodę przyznano Narges Mohammadi, która odsiadywała wyrok w teherańskim więzieniu Evin. W jej imieniu wystąpiły 10 grudnia 2023 roku siedemnastoletnie bliźnięta, Ali i Kiana Rahmani, a dyplom położono na pustym krześle.
Reakcje rozeszły się dwiema drogami. Gratulacje złożyli między innymi Emmanuel Macron, Friedrich Merz i Javier Milei, poparcie wyraziły Rada Europy i Komisja Europejska. Wenezuelskie media państwowe nagrodę przemilczały albo pomniejszały, podając, że Fundacją Nobla steruje międzynarodowa prawica.
Machado jest dwudziestą kobietą z Pokojową Nagrodą Nobla i drugą osobą urodzoną w Wenezueli, która dostała jakiegokolwiek Nobla. Pierwszym był immunolog Baruj Benacerraf, wyróżniony w 1980 roku w dziedzinie medycyny.
Działalność
Machado jest inżynierką, nie zawodową polityczką. W 1992 roku założyła fundację Atenea, która zajmowała się dziećmi ulicy w Caracas. W 2001 roku powołała Súmate, organizację obserwującą wybory w kraju, gdzie liczenie głosów od lat budzi wątpliwości.
W wyborach 26 września 2010 roku zdobyła najwyższy indywidualny wynik w kraju i zasiadła w Zgromadzeniu Narodowym 5 stycznia 2011 roku. Mandat straciła 21 marca 2014 roku, w trakcie kadencji. Od 2012 roku kieruje partią Vente Venezuela.
W prawyborach opozycji w październiku 2023 roku dostała 92 procent głosów i została wspólną kandydatką na prezydenta. Start uniemożliwiła jej decyzja administracyjna z 30 czerwca 2023 roku: odebrano jej prawo pełnienia funkcji publicznych na piętnaście lat. Gdy Sąd Najwyższy potwierdził zakaz w styczniu 2024 roku, poparła Edmunda Gonzáleza Urrutię, który wystartował zamiast niej w wyborach 28 lipca 2024 roku.
Życiorys
Urodziła się 7 października 1967 roku w Caracas jako najstarsza z czterech córek. Matka, Corina Parisca Pérez, jest psycholożką, ojciec Henrique Machado Zuloaga prowadził firmę w branży stalowej.
Skończyła inżynierię przemysłową na Universidad Católica Andrés Bello, a studia podyplomowe z finansów w instytucie IESA w Caracas. W 2009 roku była stypendystką programu Yale World Fellows. Ma troje dzieci.
Co się stało potem
W pierwszych dniach stycznia 2026 roku amerykańskie siły zatrzymały Nicolása Maduro w Caracas i przewiozły go do Nowego Jorku, gdzie odpowiada przed sądem. Sąd Najwyższy Wenezueli nakazał wiceprezydentce Delcy Rodríguez przejęcie obowiązków głowy państwa. Zaprzysiężono ją 5 stycznia 2026 roku jako prezydentkę tymczasową.
Machado uznała usunięcie Maduro od władzy za działanie historyczne i 15 stycznia 2026 roku przekazała swój noblowski medal Donaldowi Trumpowi podczas spotkania w Białym Domu. Komitet Noblowski wydał wtedy oświadczenie, że nagrody nie można odwołać, podzielić ani przenieść na kogoś innego. Medal może zmienić właściciela, ale tytuł laureatki zostaje przy niej.
Do kraju nie wróciła. Od wyjazdu w grudniu 2025 roku przebywa na emigracji, a do końca września 2026 roku siedem prób powrotu zakończyło się odmową wpuszczenia, z czego trzy w ciągu jednej doby. Zapowiedziała start w kolejnych wyborach prezydenckich i powrót przed końcem 2026 roku. Terminu wyborów rząd tymczasowy nie ogłosił, choć konstytucja nakazuje je przeprowadzić w ciągu trzydziestu dni od trwałego opróżnienia urzędu.
Pytania o Maríę Corinę Machado
Za co María Corina Machado dostała Pokojową Nagrodę Nobla?
Za pracę na rzecz praw demokratycznych mieszkańców Wenezueli i za starania o pokojowe przejście od dyktatury do demokracji. Werdykt ogłoszono 10 października 2025 roku, nagroda wynosiła 11 mln koron szwedzkich.
Dlaczego María Corina Machado nie odebrała nagrody osobiście?
Ukrywała się w Wenezueli i groziło jej aresztowanie. Medal odebrała w Oslo jej córka Ana Corina Sosa. Machado wyjechała z kraju potajemnie, ale dotarła do Norwegii wieczorem 10 grudnia 2025 roku, już po ceremonii.
Dlaczego María Corina Machado nie mogła kandydować na prezydenta?
Decyzją z 30 czerwca 2023 roku odebrano jej prawo pełnienia funkcji publicznych na piętnaście lat. Sąd Najwyższy potwierdził zakaz w styczniu 2024 roku, już po jej zwycięstwie w prawyborach opozycji.
Czy María Corina Machado oddała Nagrodę Nobla Trumpowi?
Przekazała mu sam medal 15 stycznia 2026 roku w Białym Domu. Komitet Noblowski oświadczył, że nagrody nie można przenieść na inną osobę, więc laureatką pozostaje Machado, a Trump laureatem nie jest.
Czym jest Súmate?
Organizacją obserwującą wybory, którą Machado założyła w 2001 roku. Wcześniej, w 1992 roku, powołała fundację Atenea pomagającą dzieciom ulicy.
Gdzie teraz jest María Corina Machado?
Na emigracji, od wyjazdu z Wenezueli w grudniu 2025 roku. Do końca września 2026 roku siedem prób powrotu zakończyło się odmową wpuszczenia do kraju.