Kazuo Ishiguro

Za co Kazuo Ishiguro dostał Nagrodę Nobla

Akademia Szwedzka ogłosiła werdykt 5 października 2017 roku. Nagrodę przyznała za twórczość, a nie za jedną książkę: uzasadnienie mówi o jego powieściach i nie wymienia żadnego tytułu.

Tą otchłanią jest u Ishiguro najczęściej pamięć. Jego narratorzy opowiadają o swoim życiu spokojnie i porządnie, a czytelnik z każdą stroną widzi więcej niż oni. Kamerdyner Stevens z Okruchów dnia przez lata służył lordowi Darlingtonowi, którego prasa nazwała sympatykiem nazistów. Na polecenie lorda zwolnił dwie pokojówki, bo były Żydówkami, a mimo to wciąż broni pracodawcy. Kathy z Nie opuszczaj mnie wspomina szkołę Hailsham, której uczniowie są klonami wychowywanymi po to, by w dorosłości oddać narządy.

Sara Danius, ówczesna stała sekretarz Akademii, opisała jego prozę jako połączenie Jane Austen i Franza Kafki, do którego trzeba jeszcze dodać trochę Marcela Prousta.

Nagroda wynosiła 9 mln koron szwedzkich. Ishiguro odebrał ją 10 grudnia 2017 roku w Sztokholmie. Trzy dni wcześniej wygłosił w Akademii wykład noblowski My Twentieth Century Evening and Other Small Breakthroughs. Opowiadał w nim o swoim związku z Japonią i o drobnych olśnieniach, po których zmieniał sposób pisania.

Życiorys

Kazuo Ishiguro urodził się 8 listopada 1954 roku w Nagasaki. Miał pięć lat, gdy w 1960 roku rodzina przeprowadziła się do Guildford w hrabstwie Surrey. Ojciec, oceanograf Shizuo Ishiguro, dostał zaproszenie do pracy badawczej w brytyjskim National Institute of Oceanography.

Ishiguro studiował anglistykę i filozofię na University of Kent, a potem pisanie twórcze na University of East Anglia, gdzie w 1980 roku uzyskał tytuł magistra. Dwa lata później wydał debiutancką powieść Pejzaż w kolorze sepii. Jej narratorka, Japonka mieszkająca samotnie w Anglii, wraca pamięcią do powojennego Nagasaki.

Rozgłos przyniosła mu trzecia powieść. Za Okruchy dnia dostał w 1989 roku Nagrodę Bookera.

W 1995 roku został oficerem Orderu Imperium Brytyjskiego, a w 2018 roku otrzymał tytuł szlachecki za zasługi dla literatury. Ma obywatelstwo brytyjskie.

Przed nim literacką Nagrodę Nobla otrzymało dwóch pisarzy urodzonych w Japonii: Yasunari Kawabata w 1968 roku i Kenzaburō Ōe w 1994 roku. Ishiguro jako jedyny z tej trójki pisze po angielsku.

Książki Kazuo Ishiguro

Ishiguro wydał osiem powieści i zbiór opowiadań. Wszystkie ukazały się po polsku, dziś wydaje je Albatros.

Od czego zacząć czytanie Ishiguro

Najlepszym wejściem są Okruchy dnia. Stevens opowiada o swojej służbie tak, by ominąć wszystko, co go boli. Kto nauczy się czytać jego relację między wierszami, poradzi sobie z każdą następną książką Ishiguro.

Kto szuka fabuły z elementem fantastyki naukowej, może zacząć od Nie opuszczaj mnie albo od Klary i słońca. W tej drugiej narratorką jest Klara, android kupiony do towarzystwa czternastoletniej, ciężko chorej Josie. Pogrzebany olbrzym sięga po baśń: starsze małżeństwo, Axl i Beatrice, wędruje przez wczesnośredniowieczną Brytanię spowitą mgłą, która odbiera ludziom pamięć.

Niepocieszony lepiej zostawić na później. To ponad 500 stron prowadzonych logiką snu: pianista Ryder przyjeżdża na koncert do bezimiennego europejskiego miasta i spotyka w nim ludzi ze swojego angielskiego dzieciństwa. Po premierze w 1995 roku książka zebrała złe recenzje, a dziś bywa zaliczana do jego najlepszych.

Ekranizacje i scenariusze

Ekranizacja Okruchów dnia w reżyserii Jamesa Ivory’ego z 1993 roku dostała osiem nominacji do Oscara. Ishiguro pisze też dla kina. Za scenariusz filmu Żyć, który przenosi Ikiru Akiry Kurosawy do Londynu lat 50., był nominowany do Oscara. Poniżej najgłośniejsze z tych filmów.

Pytania o Kazuo Ishiguro

Źródła

• Fundacja Nobla: Kazuo Ishiguro, nota laureata
• Fundacja Nobla: wykład noblowski, 7 grudnia 2017
• Wydawnictwo Albatros: Kazuo Ishiguro